Nadgodziny - jak liczyć dobowe i średniotygodniowe (z przykładami)

29.03.2026

Nadgodziny to jeden z najczęściej źle rozliczanych elementów czasu pracy. Kadrowe mylą nadgodziny dobowe z tygodniowymi, zapominają o limitach i stosują złe stawki dodatku. Ten poradnik wyjaśnia temat od podstaw, z konkretnymi przykładami liczbowymi.

Definicja - art. 151 § 1 KP

Praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. Kluczowe jest rozróżnienie dwóch rodzajów: nadgodzin dobowych i średniotygodniowych.

Nadgodziny dobowe - ponad 8 godzin

Nadgodziny dobowe powstają, gdy pracownik przepracuje więcej niż 8 godzin w danej dobie pracowniczej (lub więcej niż przedłużony wymiar w systemie równoważnym). Są rozliczane na bieżąco, w miesiącu ich wystąpienia.

Przykład 1: Podstawowy system czasu pracy

Pracownik pracuje od 8:00 do 16:00 (8 godzin). We wtorek został poprosiony o zostanie do 19:00. Przepracował 11 godzin. Nadgodziny dobowe: 11 - 8 = 3 godziny. Za te 3 godziny przysługuje dodatek 50% (praca w dzień powszedni) do normalnego wynagrodzenia.

Przykład 2: System równoważny (12-godzinny)

Pracownik ma zaplanowane 12 godzin pracy (np. 6:00–18:00). Został do 20:00, czyli przepracował 14 godzin. Nadgodziny dobowe: 14 - 12 = 2 godziny. Uwaga: te 12 godzin to nie nadgodziny, bo wynikają z harmonogramu.

Nadgodziny średniotygodniowe - ponad 40 godzin

Nadgodziny średniotygodniowe to te, które nie są nadgodzinami dobowymi, ale wynikają z przekroczenia przeciętnie 40 godzin w tygodniu w przyjętym okresie rozliczeniowym. Rozlicza się je dopiero na koniec okresu rozliczeniowego.

Przykład 3: Dodatkowy dzień pracy

Pracownik pracuje poniedziałek–piątek po 8 godzin (40h/tydzień). Pracodawca poprosił go o przyjście w sobotę na 6 godzin. Każdy dzień pracownik przepracował dokładnie 8 godzin, więc nie ma nadgodzin dobowych. Ale w tygodniu przepracował 46 godzin. Na koniec okresu rozliczeniowego te 6 godzin zostanie rozliczone jako nadgodziny średniotygodniowe z dodatkiem 100%.

Stawki dodatku za nadgodziny

• 50% - za nadgodziny dobowe przypadające w dni powszednie
• 100% - za nadgodziny dobowe w nocy, niedziele i święta niebędące dniami pracy, oraz za nadgodziny średniotygodniowe

Dodatek jest naliczany od wynagrodzenia pracownika wynikającego z jego osobistego zaszeregowania (stawka godzinowa lub miesięczna). Nie wchodzą do podstawy premie regulaminowe ani dodatki stażowe - chyba że regulamin wynagradzania stanowi inaczej.

Limity nadgodzin

Art. 151 § 3 KP ustala roczny limit nadgodzin na 150 godzin na pracownika. Można go podwyższyć w układzie zbiorowym, regulaminie pracy lub umowie o pracę - ale nie więcej niż do 416 godzin rocznie (wynika to z limitu średniotygodniowego 48 godzin przy 52 tygodniach: (48-40) x 52 = 416).

Tygodniowy czas pracy łącznie z nadgodzinami nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym (art. 131 § 1 KP). Przekroczenie tego limitu to wykroczenie przeciwko prawom pracownika.

Czas wolny zamiast wynagrodzenia

Zamiast wypłacać dodatek, pracodawca może udzielić czasu wolnego. Na wniosek pracownika - w proporcji 1:1 (godzina za godzinę). Bez wniosku, z inicjatywy pracodawcy - w proporcji 1:1,5 (za 1 nadgodzinę przysługuje 1,5 godziny wolnego). Czas wolny musi być udzielony w tym samym okresie rozliczeniowym.